عبد القادر بن ملوك شاه بداونى
پيشگفتار 6
منتخب التواريخ ( فارسى )
به نام خردافزا به فارسى برگردانيد . مهابهارات را به نام رزمنامه در 990 ه . به فارسى ترجمه كرد . راماين را در سال 992 ه . به دستور اكبر از سنسكريت به فارسى درآورد و در سال 997 ه . به پايان رسانيد و تاريخ كشمير تأليف راجه ترنگينى را ترجمه كرد . معجم البلدان ياقوت حموى هم به قلم او به فارسى ترجمه شده است . عبد القادر آثار ديگرى هم دارد ، اما اثر مهم او منتخب التواريخ است كه گاهى تاريخ بداؤنى هم خوانده مىشود . منتخب التواريخ به سبب ديد انتقادى ، آزادمنشى و صراحت لهجهء مؤلف آن از به دو تأليف مورد توجه قرار گرفته است . بايد افزود كه عبد القادر اين كتاب را پنهانى مىنوشته است و كسى تا ده سال پس از مرگ اكبر ، يعنى تا سال 1024 ه . از آن كتاب آگاهى نداشته است . خانى خان ، مؤلف منتخب اللباب مىنويسد كه كتاب نخستين بار در دهمين سال سلطنت جهانگير در دسترس قرار گرفت ، اما به سبب لحن اعتراضآميز و انتقاد شديد از اكبر به دستور پسر اكبر ، جهانگير توقيف شد . بخش اعظم منتخب التواريخ ، منتخبى از طبقات اكبرى است به اضافهء اطلاعاتى كه بداؤنى از ديگر كتب تاريخى نظير تاريخ مبارك شاهى تأليف مبارك مروزى ، نظام التواريخ تأليف قاضى بيضاوى ، لب التواريخ تأليف يحيى قزوينى و برخى مطالب جزئى است كه خود بر آنها افزوده است . البته در دورهء سورى ( 947 - 962 ه . ) و دورهء اكبر ( 963 - 1004 ه . كه سال وفات مؤلف است « 1 » ) عبد القادر از مشاهدات ، يادداشتها و خاطرات شخصى بهره برده است . منتخب التواريخ حاوى يك مقدمه ، شامل حمد خداوند ، نعت پيامبر ( ص ) و خلفاى راشدين ، فوايد تاريخ ، سبب تأليف و روش كار و يك بخش اصلى شامل ده طبقه به شرح زير است : طبقهء اول : تاريخ هند از سبكتگين تا خسرو ملك ( 367 - 582 ه ) . طبقهء دوم : تاريخ غوريان از غياث الدين محمد تا قتل معزّ الدين محمد غورى ( 552 - 602 ه . ) . طبقهء سوم « 2 » : تاريخ مماليك ( غلامان ) از قطب الدين ايبك تا عزل شمس الدين
--> ( 1 ) . در تاريخ وفات او اقوال ديگرى هم هست . ( 2 ) . اين طبقات در متن كتاب عنوان ندارند .